Rozbicie dzielnicowe były smutnym okresem w historii Polski. Skutki nieporozumienia między spadkobiercami Bolesława Krzywoustego, odczuwaliśmy przez kolejne stulecia. Nie mniej gdyby nie Rozbicie dzielnicowe prawdopodobnie nie powstałaby Rzeczpospolita Obojga Narodów. Ciężko stwierdzić jak wyglądałaby dzisiaj Polska gdyby nie testament Bolesława Krzywoustego i podział dzielnicowi Polski. Mimo, iż nie był to najlepszy okres dla Rzeczpospolitej, również i w czasach Rozbicia dzielnicowego mieliśmy dobrych władców i wspaniałe momenty. 

 

Henryk II Pobożny

Henryk Pobożny był synem Henryka Brodatego i Jadwigi. Po swoim ojcu odziedziczył księstwo śląskie, krakowskie oraz wielkopolskie i władał tymi ziemiami od 1238 do 1241 roku. Żoną Henryka była córka króla czeskiego Przemysła Ottokara księżniczka Anna. Małżeństwo Henryka było udane, a Anna za namową swojej teściowej oddawała się dobroczynności i praktykom dewocyjnym. Henryk i Anna doczekali się w sumie dwanaściorga dzieci. Synów Henryk miał czterech: Bolesława Łysego Rogatkę, Henryka Białego, Konrada i Władysława.

 

Bolesław V Wstydliwy

Bolesław Wstydliwy urodził się 21 czerwca 1226 roku jako syn Leszka Białego i księżniczki ruskiej Grzymisławy. Półtora roku po narodzinach księcia Leszek Biały został zamordowany w Gąsawie. Matka Bolesława przyjęła tytuł ductrix Cracoviae et Sandomiriae, potem nazywała się także ducissa Poloniae – miało to podkreślić jej pretensje do zwierzchnictwa nad całym państwem polskim, do czego dążył również jej mąż. Grzymisława była najważniejszą doradczynią Bolesława – księżna zmarła w 1258 roku. 

 

Leszek II Czarny

Leszek Czarny był synem Kazimierza Kujawsko-Łęczyckiego i wnukiem Konrada Mazowieckiego. Jego matką była Konstancja, córka Henryka Pobożnego. Po śmierci Konstancji Kazimierz ożenił się po raz drugi, co stało się przyczyną ochłodzenia stosunków między ojcem a synem. Leszek porozumiał się z przeciwnikami Kazimierza, a szczególnie bliskie kontakty łączyły go z Bolesławem Wstydliwym. W 1260 roku, gdy sytuacja Kazimierza stała się wyjątkowo trudna, Leszek zażądał dla siebie dzielnicy łęczyckiej, przekształconej później na ziemię sieradzką.

 

Władysław II Wygnaniec

Władysław II Wygnaniec urodził się w 1105 roku. Był pierworodnym synem Bolesława Krzywoustego i jego pierwszej żony Zbysławy, córki księcia kijowskiego Świętopełka II. Zgodnie z testamentem Bolesława Krzywoustego, po jego śmierci Władysław otrzymał Śląsk oraz dzielnicę senioralną z Krakowem i Gnieznem. Jeszcze przed śmiercią ojca, w 1125 roku, Władysław ożenił się z niemiecką księżniczką Agnieszką. Prawdopodobnie już wtedy otrzymał Śląsk jako własną dzielnicę. 

 

Mieszko III Stary

W 1138 roku trzeci z synów Bolesława KrzywoustegoMieszko dostał obszar Wielkopolski zachodniej z Poznaniem. Był oddanym wspólnikiem dla swojego starszego brata - Bolesława do momentu jego śmierci. W 1146 r. wziął udział w walkach, a rok później po strąceniu Władysława dowodził Polskim oddziałom w saskiej krucjacie na Słowian połabskich. Miał udział przy zawiązaniu porozumienia Bolesława Kędzierzawego z Fryderykiem Barbarossą, co miało miejsce w 1172 roku. Stawał się członkiem rodzin królewskich różnych krajów dzięki małżeństwom swoich dzieci z książętami ruskimi, czeskimi, saskimi, lotaryńskimi oraz pomorskimi.

 

Kazimierz II Sprawiedliwy

Kazimierz Sprawiedliwy był najmłodszym synem Bolesława Krzywoustego. Urodził się około 1138 roku, prawdopodobnie jeszcze za życia swojego ojca. Do 1145 roku Kazimierzem opiekowała się jego matka, po jej śmierci pieczę nad młodym księciem przejął brat Bolesława. W 1157 roku Kazimierz jako zakładnik trafił do Niemiec, ale pozostał tam tylko przez kilka lat. Po swoim poległym bracie Henryku odziedziczył małą dzielnicę wiślicką i jako książę Wiślicy starał się nadać jej większe znaczenie.

 

Leszek Biały

Leszek Biały był synem Kazimierza Sprawiedliwego i Heleny, księżniczki znojemskiej. Na księcia krakowskiego wybrano go na wiecu w 1194 roku, mimo że miał wtedy nie więcej niż osiem lat. W imieniu Leszka władzę sprawowała jego matka, ale w rzeczywistości Małopolską rządził wojewoda Mikołaj i możni krakowscy. W 1198 roku Mieszko Stary powrócił do Krakowa, a wtedy Leszek z matką przeniósł się do Sandomierza. Cztery lata później Mieszko Stary zmarł, o czym młodego księcia poinformowała delegacja panów krakowskich.

 

Władysław III Laskonogi

Ojcem Władysława Laskonogiego był Mieszko Stary. W 1202 roku Władysław został wybrany księciem wielkopolskim i krakowskim, jednak władzę w Małopolsce sprawował bardzo krótko, bo już w 1206 roku Wawel zajął Leszek Biały. Władysław skupił swoją uwagę na Pomorzu. W 1187 roku regentką była jego siostra Anastazja, po niej władzę przejęli siostrzeńcy Władysława. Laskonogi chciał przejąć kontrolę nad siostrzeńcami, ale przeciwko takim działaniom byli władcy Danii. Władysław, który wciąż planował przejęcie Pomorza, oddał Henrykowi Brodatemu Kalisz w zamian za ziemię lubuską.

 

Mieszko IV Plątonogi

Mieszko Plątonogi urodził się około 1146 roku, a zmarł w roku 1211. Był władcą z dynastii Piastów, księciem raciborskim, księciem opolskim, a od 1210 roku zwierzchnim księciem Polski. Jego ojcem był Władysław II Wygnaniec. Gdy jego ojciec zmarł w 1159 roku, Mieszko mógł wrócić do własnej prowincji. W 1163 roku, dzięki wstawiennictwu cesarza, Mieszko i jego brat odzyskali Śląsk. W 1177 roku Mieszko wymusił na swoim bracie opuszczenie Wrocławia, po czym poparł Mieszka III Starego, a rok później wsparł jego konkurenta Kazimierza II Sprawiedliwego.

 

Henryk I Brodaty

Henryk Brodaty był synem księcia śląskiego Bolesława Wysokiego i Adelajdy z Sulzbachu. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych władców polskich z czasów rozbicia dzielnicowego. Główną troską Henryka w trakcie jego rządów były wewnętrzne sprawy Śląska. Popierał osadnictwo i rozwój górnictwa, dążył też do gospodarczego rozwoju swojego księstwa. Sprowadził na Śląsk górników z Niemiec, i dzięki temu na Śląsku można było wydobywać złoto. Duże zasoby cennego kruszcu umożliwiły przeprowadzenie reformy monetarnej. 

 

Konrad I Mazowiecki

Konrad Mazowiecki był księciem mazowieckim, łęczyckim i sieradzkim, przez krótki czas panował także w Krakowie. Jego rodzicami byli Kazimierz Sprawiedliwy i Helena. Do 1202 roku Konradem opiekowała się matka, potem książę odziedziczył po ojcu Mazowsze i Kujawy. Jego żoną została ruska księżniczka Agafia. Konrad dorastał w czasach, gdy Polska podzieliła się na wiele niezależnych księstw, chociaż Kraków zachował swój szczególny status. Konrad rządził Mazowszem, ale przez całe życie pragnął zasiąść na tronie Krakowa.

 

Bolesław II Rogatka

Bolesław Rogatka był najstarszym synem Henryka Pobożnego i księżniczki czeskiej Anny. Urodził się między 1220 a 1225 rokiem. Pierwszą żoną Bolesława była hrabianka anhalcka Jadwiga, która urodziła mu ósemkę dzieci. Jadwiga zmarła w 1259 roku, a drugą żoną księcia została księżniczka pomorska Eufemia. Ich małżeństwo nie było udane i zakończyło się odejściem księżniczki. Po śmierci Pobożnego na polach legnickich w 1241 roku, Bolesław odziedziczył Dolny Śląsk, ziemię krakowską, część Wielkopolski i ziemię lubuską.

 

Henryk IV Probus

Henryk Probus urodził się w 1257 albo 1258 roku. Był jedynym znanym synem księcia wrocławskiego Henryka III, syna Henryka Pobożnego, oraz Judyty, córki Konrada Mazowieckiego. Judyta była wcześniej żoną Mieszka Otyłego i zmarła zaraz po urodzeniu Henryka. Po śmierci ojca w 1266 roku Henryk Probus odziedziczył całe księstwo, ale ponieważ był jeszcze nieletni, rządy nad księstwem przejął jego stryj Władysław, arcybiskup salzburski. Stryj wysłał bratanka na dwór czeskiego króla w Pradze, gdzie młody Probus skosztował wykwintnego życia dworskiego, które niezwykle przypadło mu do gustu.

 

Przemysł II

Przemysł II był synem Przemysła I oraz córki Henryka Pobożnego Elżbiety. Przemysł II przyszedł na świat już po śmierci swojego ojca, dlatego jego wychowaniem zajął się stryj, książę wielkopolski Bolesław Pobożny. Bolesław nie doczekał się prawowitego potomka płci męskiej, więc w roli swojego następcy widział właśnie bratanka. Przemysł II od najmłodszych lat był przygotowywany do rządzenia. Brał udział w objazdach kraju, w 1272 roku dowodził wojskiem podczas wyprawy przeciwko Brandenburgii.

 

Przemyślidzi

Przemyślidzi to pierwsza dynastia czeska, która rozpoczęła swoje panowanie na przełomie VIII i IX wieku i rządziła do 1306 roku. Legendarnym protoplastą rodu Przemyślidów był Przemysł, mąż Libuszy, która założyła Pragę i władała Czechami. Po klęsce Węgier w 955 roku Przemyślidzi zajęli Słowację i Morawy, a potem rozciągnęli swoje wpływy na Śląsk i kraj Wiślan, dzięki czemu udało się im utworzyć najsilniejsze państwo słowiańskie. Pierwszym chrześcijańskim władcą z tej dynastii był Borzywoj I, zmarły w 981 roku.

 

Bolesław IV Kędzierzawy

Bolesław Kędzierzawy urodzony w 1121 roku, był drugim synem Bolesława Krzywoustego, ale pierwszym ze związku z Salomeą, córką hrabiego Bergu. Krzywousty w swoim testamencie, przydzielił mu we władanie Mazowsze  i  Kujawy. Jako książę Mazowiecki od 1138 roku władał w Płocku. Bolesław miał dwie żony, pierwszą była Wierzchosława, córka księcia nowogrodzkiego Wszewołoda, z którą miał dwóch synów Bolesława i Leszka oraz nieznaną z imienia córkę. Po śmierci Wierzchosławy, ożenił się ponownie z Marią, z którą nie miał dzieci.