Wyróżniamy dwa okresy rozwoju pieśni religijnej w Polsce. Pierwszym jest epoka renesansu i związana z nią fascynacja językiem polskim. Powstało wówczas wiele tłumaczeń pieśni religijnych z języka łacińskiego.  Drugim okresem jest czas zaborów, każda forma podtrzymywania mowy ojczystej była w tym czasie na wagę złota. Pieśni religijne stały się swojego rodzaju fundamentem polskości. Wielu ówczesnych księży-poetów, pieśni religijne pisało głównie po Polsku. Obecnie śpiewniki pieśni religijnych wypełnione są pieśniami na każdą okazję. Na naszej liście przedstawiamy, najbardziej znane i wzniosłe pieśni religijne.
 

 

Ach, mój Jezu, jak ty klęczysz

Pieśń pasyjna Ach mój Jezu, jak ty klęczysz, powstała na przełomie XVIII i XIX wieku autor pieśni Ach mój Jezu, jak ty klęczysz, oraz kompozytor melodii jest nieznany. Pieśń Ach mój Jezu, jak ty klęczysz, jak wiele innych pieśni religijnych z okresu przedrozbiorowego, ukazała się w śpiewniku księdza Jana Kazimierza Siedleckiego wydanym w roku 1880. Ostatnie wydanie tegoż śpiewnika ukazało się w roku 1908, pod redakcją księdza Mioduszewskiego.

 

Apel Jasnogórski - młodzieżowy

Apel Jasnogórski to forma nabożeństwa do Maryi Królowej Polski, z prośbą o wstawiennictwo za prześladowanym Kościołem. Pierwszy Apel Jasnogórski miał miejsce 8 grudnia 1953 roku, przewodniczył mu ojciec Jerzy Tomziński. Pieśń Apel Jasnogórski posiada trzy wersje. Poniżej prezentujemy wersję młodzieżową, ochoczo śpiewaną z okazji różnych spotkań młodzieżowych typu Oazy czy Koła Młodzieży Katolickiej.

 

Archanioł Boży Gabryjel

Archanioł Boży Gabryjel to piękna pieśń religijna śpiewana w okresie Adwentu. Melodia tej pieśni nie jest stała, różni się nieco w zależności od wykonawców i regionów. Pieśń ta składa się z czterech zwrotek. Pieśń Archanioł Boży Gabryjel jest jedną z najpopularniejszych w Polsce pieśni adwentowych. Opisuje ona Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie przez Archanioła Gabriela, który zapewnia, że na Ziemi pojawi się Syn Boży, któremu nada imię Jezus.

 

Bądźże pozdrowiona Hostyjo żywa

Bądźże pozdrowiona Hostyjo żywa to pieśń religijna śpiewana zawsze podczas obchodów Bożego Ciała, uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej, również podczas zwykłych Mszy Świętych ta pieśń często gości w kościele. Niestety nie wiadomo kiedy i przez kogo zostały napisane słowa i melodia tej pięknej, religijnej pieśni. Pieśń Bądźże pozdrowiona Hostyjo żywa zaliczana jest do religijnych pieśni chwalebnych.

 

Barka

Pieśń religijna Barka, została napisana w 1974 roku przez księdza Stanisława Schmidta. Autor pieśni Barka inspirował się hiszpańską pieśnią autorstwa Cesáreo Gabarain, który również skomponował melodię. Pieśń Barka była ulubioną pieśnią religijną papieża Jana Pawła II. Obecnie pieśń Barka, śpiewana jest podczas uroczystości upamiętniających życie i pontyfikat papieża Jana Pawła II, dzięki któremu zyskała tak ogromną popularność wśród młodzieży. 

 

Boże, kiedy Wiarę Świętą

Pieśń Boże, kiedy Wiarę Świętą, zaliczana jest do grona pieśni religijno-patriotycznych.  Pieśń Boże, kiedy Wiarę Świętą pojawiła się w śpiewnikach w roku 1806 na terenie Wrocławia. Autorstwo pieśni Boże, kiedy Wiarę Świętą przypisuje bliżej nieznanemu księdzu Seibtowi. Niestety Pieśń Boże, kiedy Wiarę Świętą  nie zdobyła zbyt dużej popularności, to też ciężko dziś znaleźć wykonanie bliskie oryginałowi. 

 

Boże! Boże Nieskończony

Pieśń religijna Boże! Boże Nieskończony pojawia się w śpiewnikach pod koniec XVIII wieku. Autor tekstu kompozytor melodii Boże! Boże Nieskończony jest nieznany. Pierwsza wzmianka o pieśni Boże! Boże Nieskończony, pochodzi ze śpiewnika wydanego przez Michała Rolla, nadwornego drukarza Stanisława Augusta Poniatowskiego. Od tego czasu pieśni Boże! Boże Nieskończony, śpiewana jest według tekstu pierwotnego.

 

Była cicha i piękna jak wiosna

Pieśń maryjna Była cicha i piękna jak wiosna pojawiła się w 1986 roku w śpiewniku Lecha Gralaka. Przypuszcza się, że to właśnie Lech Gralak jest autorem słów i kompozytorem melodii do pieśni Była cicha i piękna jak wiosna. Pieśń Była cicha i piękna wiosna, ma charakter pochwalny, tekstem nawiązuje do urody i życia Najświętszej Maryi Panny, która jako jedyna jest wstanie zrozumieć nasze codzienne problemy i zmartwienia.

 

Chrystus Pan karmi nas

Pieśń pochwalna Chrystus Pan karmi nas, jest poetyckim tłumaczeniem Magnificat - Hymnu który Najświętsza Maria Panna wyśpiewała podczas odwiedzin u swojej krewnej Elżbiety.  Autorem tłumaczenie pieśni Chrystus Pan karmi nas jest ksiądz Wojciech Danielski. Pierwszego tłumaczenia Magnificat dokonał średniowieczny kompozytor Mikołaj z Radomia. Obecnie pieśni Chrystus Pan karmi nas, śpiewana jest w Wielki Czwartek.

 

Chwalcie łąki umajone

Chwalcie łąki umajone to przepiękna pieśń maryjna której autorem jest jezuita Karol Antoniewicz. Melodia tej pieśń jest uroczysta i spokojna, nie wiadomo jednak kto jest jej autorem. Pieśń Chwalcie łąki umajone powstała w latach 40 XIX wieku. Składa się ona z czterech zwrotek. Usłyszeć tę pieśń możemy w maju – miesiącu maryjnym.  Jak wiele innych pieśni maryjnych tak i ta zaliczana jest do grona pieśni pochwalnych.

 

Ciebie Boga wysławiamy

Hymn pochwalny Ciebie Boga wysławiamy, jest ludowym tłumaczeniem łacińskiego hymny Te Deum laudamus. Autor tłumaczenia hymnu Ciebie Boga wysławiamy jest nieznany, choć często przypisuje się je Krzysztofowi Borkowi, renesansowemu kompozytorowi. Aktualną melodię do hymnu Ciebie Boga wysławiamy, do wersji łacińskiej napisał sto lat później, francuski kompozytor Marc-Antoine Charpentier.

 

Czarna Madonna

Autorką tej pięknej pieśni maryjnej jest Alicja Gołaszewska, kompozytorka, organistka i dyrygentka. Pieśń Czarna Madonna powstała w 1971 roku przez co zaliczana jest do współczesnych pieśni religijnych. Najprawdopodobniej została napisana w Częstochowie. Pieśń ta śpiewana jest najczęściej podczas pielgrzymek na Jasną Górę w Częstochowie. To właśnie tą pieśń upodobał sobie najbardziej kardynał Stefan Wyszyński.

 

Gdzie miłość wzajemna

Pieśń Gdzie miłość wzajemna i dobroć, jest jedną z najpopularniejszych pieśni religijnych. Pieśń Gdzie miłość wzajemna i dobroć śpiewana często w kościołach na rozpoczęcie Mszy Świętej. Autor pieśni Gdzie miłość wzajemna i dobroć i kompozytor melodii są nieznani. Nie przeszkodziło to pieśni Gdzie miłość wzajemna i dobroć zdobyć popularność wśród wiernych Kościoła Katolickiego.

 

Golgota

Golgota jest pieśnią pasyjną śpiewaną w Wielki Piątek. Autor pieśni Golgota i kompozytor melodii są nieznani. Pieśń Golgota przybliża nam Mękę Pańską i uzmysławia jak wiele musiał wycierpieć Jezus Chrystus aby zbawił cały świat grzeszników. Pieśń pasyjna Golgota mimo iż wypełniona jest smutkiem i żalem, przynosi wiele ukojenia i radości, albowiem dokonała się ofiara Zbawienia, za nasze dusze o czym mówi refren pieśni.

 

Jeden Chleb

Pieśń Jeden Chleb, powstała najprawdopodobniej w drugiej połowie XX wieku. Autor pieśni Jeden Chleb jak i kompozytor muzyki są nieznani. Mimo iż pieśń Jeden Chleb jest pieśnią stosunkowo młodą, doczekała się kilku wersji. W jednej z wersji pieśni Jeden Chleb, trzecia zwrotka zastępuję drugą, natomiast trzecia zawiera zupełnie inny tekst. Są też wersje posiadające cztery zwrotki, lecz rzadziej wykonywane.

 

Jezu Chryste Panie miły

Pieśń Jezu Chryste Panie miły, jest pieśnią pasyjną śpiewaną w okresie Triduum Wielkanocnego.  Pieśń Jezu Chryste Panie miły powstała na przełomie XIX i XX wieku. Ukazała się w śpiewniku księdza Jana Kazimierza Siedleckiego. Autor pieśni  Jezu Chryste Panie miły jest nieznany, muzykę natomiast skomponował w latach dwudziestych XX wieku, znany muzyk i kompozytor Wacław Gieburowski.

 

Jezusa ukrytego

Pieśń religijna Jezusa ukrytego, została napisana w Lwowie, autor tekstu i kompozytor melodii są nieznani. Pieśń Jezusa ukrytego pojawiła się w wydanym w 1908 roku śpiewniku księdza Jana Kazimierza Siedleckiego. Przez kolejne lata pieśń Jezusa ukrytego systematycznie pojawiała się w nowo publikowanych śpiewnikach. Pieśń Jezusa ukrytego jest pieśnią eucharystyczną, to też śpiewana jest podczas świąt eucharystycznych.

 

Królowej Anielskiej śpiewajmy

Królowej Anielskiej śpiewajmy to pieśń maryjna śpiewana bardzo często podczas tak zwanych majówek, które w miesiącu maju odbywają się przy przydrożnych kapliczkach i w kościołach. Pieśń Królowej Anielskiej śpiewajmy jest pieśnią pochwalną. To jedna z najbardziej popularnych pieśni maryjnych w Polsce. Pieśń ta początkowo miała tylko trzy zwrotki obecnie jest ich więcej. Również z czasem słowa tej pieśni ulegały zmianie. Dziś możemy usłyszeć kilka wersji tej pięknej pieśni maryjnej.

 

Krzyżu Chrystusa

Pieśń Krzyżu Chrystusa jest pieśnią wielkopostną, wykonywaną w okresie postnym. Autor pieśni Krzyżu Chrystusa oraz kompozytor melodii nie są znani. Pieśń Krzyżu Chrystusa pojawiała się w śpiewnikach już na początku XX wieku. Oryginalny tekst pieśni Krzyżu Chrystusa zawiera czternaście zwrotek, jednak zazwyczaj nie śpiewa się więcej jak pierwsze pięć zwrotek.

 

Ludu, Mój ludu

Łacińska wersja pieśni Ludu, Mój ludu, powstała już w VIII wieku. Tłumaczenie i kompozycja melodii pieśni Ludu, Mój ludu powstała w dobie renesansu. Niestety nie znany jest autor polskiego tłumaczenia pieśni Ludu, Mój ludu. Pieśń Ludu, Mój ludu śpiewana jest jako improperium podczas liturgii Wielkiego Postu. W 2006 środowiska wrogie Kościołowi Katolickiemu zażądały zaprzestania śpiewania w kościołach pieśni Ludu, Mój ludu, uznanej za "antysemicką". Protest odrzucono.

 

Mój Mistrzu

Pieśń wielkopostna Mój Mistrzu po raz pierwszy ukazała się w Śpiewniku pielgrzymkowym Złotej Grupy Radomskiej. Autor tekstu pieśni Mój Mistrzu nie jest znany, również kompozytor melodii pieśni Mój Mistrzu pozostaje nieznany. Pieśń Mój Mistrzu w przepiękny sposób opisuje życie Pana Jezusa, który na ziemię przyszedł powołać "grzeszników a nie sprawiedliwych".

 

My chcemy Boga!

Pieśń religijna My chcemy Boga powstała specjalnie dla stowarzyszeń chrześcijańskich w Królestwie Polskim. Najprawdopodobniej autorem tej wzniosłej pieśni jest jezuita Gustaw Fihauser-Mieczowski. Pieśń My chcemy Boga jest niejako modlitwą do Najświętszej Maryi Panny o zbliżenie naszego narodu do Boga. Autor muzyki do tej pieśni jest nieznany. Do tej pory wielu muzyków na swój własny sposób wykonywało tą religijną pieśń.

 

Nasze plany i nadzieje

Pieśń religijna Nasze plany i nadzieje powstała najprawdopodobniej w drugiej połowie XIX wieku, po upadku Powstania Listopadowego. Kompozytor melodii i autor pieśni Nasze plany i nadzieje, pozostają nieznani. Pieśń Nasze plany i nadzieje, w swoim tekście nawiązuje do przeciwności życiowych, które pojawiają się w codziennym żuciu. Ratunkiem dla strudzonych ziemskim życiem dusz jest Miłosierdzie Boże i nadzieja na życie z Jezusem.

 

O Panie Ty nam dajesz

Pieśń O Panie Ty nam dajesz, jest pieśnią eucharystyczną. Autor słów i muzyki do pieśni O Panie Ty nam dajesz jest nieznany. Pieśń O Panie Ty nam dajesz pojawia się dopiero w śpiewnikach XX wiecznych, z okresu PRL. Muzyka i rytmika pieśni O Panie Ty nam dajesz jest charakterystyczna dla współczesnych pieśni religijnych. Pieśń O Panie Ty nam dajesz cieszy się dużą popularnością, i śpiewana jest często w okresie komunijnym.

 

O Stworzycielu Duchu przyjdź

Pieśń O Stworzycielu Duchu przyjdź określana jest jako Hymn do Ducha Świętego. Oryginalna wersja pieśni O Stworzycielu Duchu przyjdź została napisana w języku łacińskim prawdopodobnie w IX wieku. Autorem pieśni O Stworzycielu Duchu przyjdź był mnich benedyktyński Hraban Maur. Pieśń O Stworzycielu Duchu przyjdź śpiewana jest na zwykłą melodię gregoriańską. Nieznany jest autor przekładu pieśni na język polski.

 

Ofiaruje Tobie Panie Mój

Pieśń religijna Ofiaruje Tobie Panie Mój, jest krótkim utworem lirycznym. Pieśń Ofiaruje Tobie Panie Mój, powstała najprawdopodobniej pod koniec XX wieku, mimo to kompozytor melodii i autor tekstu pieśni Ofiaruje Tobie Panie Mój są nieznani. Pieśń Ofiaruje Tobie Panie Mój zdobyła spore uznania zwłaszcza wśród chórków dziecięcych i młodzieżowych, gdzie jest chętnie śpiewana, podczas uroczystości kościelnych.

 

Ogrodzie oliwny

Pieśń pasyjna Ogrodzie oliwny powstała w XVII wieku. Autor pieśni Ogrodzie oliwny oraz kompozytor pieśni nie są znani. Pieśń Ogrodzie oliwny pojawia się w śpiewniku księdza Jan Kazimierza Siedleckiego, w którym zapisanych jest aż 31 zwrotek pieśni Ogrodzie oliwny. Obecnie podczas Triduum Wielkanocnego śpiewa się zazwyczaj trzy pierwsze zwrotki pieśni Ogrodzie oliwny.

 

Otrzyjcie już łzy płaczący

Pieśń wielkanocna Otrzyjcie już łzy płaczący, pochodzi z Małopolski Wschodniej. Pieśń Otrzyjcie już łzy płaczący jest swojego rodzaju pamiątką po tzw Kresach Wschodnich. Pieśń Otrzyjcie już łzy płaczący pojawia się w wydanym w 1908 roku śpiewniku księdza Jana Kazimierza Siedleckiego. Pieśń Otrzyjcie już łzy płaczący śpiewana jest w okresie Wielkanocnym.

 

Panie dobry jak chleb

Pieśń religijna Panie dobry jak chleb powstała w roku 1987, autorem pieśni Panie dobry jak chleb biskup Józef Zawitkowski, melodię skomponował ksiądz Wiesław Kądziela. Pieśń Panie dobry jak chleb została napisana na zbliżający się wówczas Kongres Eucharystyczny, którego została oficjalnym hymnem. Od tamtego roku pieśń Panie dobry jak chleb śpiewana jest podczas uroczystości Pierwszej Komunii Świętej. 

 

Pewnej nocy, łzy z oczu mych

Pieśń pasyjna Pewnej nocy, łzy z oczu mych, jest kolejną współczesną pieśnią religijną. Pieśń Pewnej nocy, łzy z oczu mych śpiewana jest w okresie Wielkiego Postu, głównie podczas rekolekcji dla dzieci i młodzieży. Pieśń Pewnej nocy, łzy z oczu mych chętnie śpiewana jest przez dziecięce zespoły muzyczne, również podczas spotkań oazowych. Autor tekstu i melodii pieśni Pewnej nocy, łzy z oczu mych jest nieznany.

 

Przybądź Duchu Święty

Pieśń religijna Przybądź Duchu Święty powstała około roku 1200. Pieśń Przybądź Duchu Święty została napisana w łacinie, a jej autorem jest papież Innocenty III. Pieśń Przybądź Duchu Święty śpiewana jest przed Ewangelią w dniu Zesłania Ducha Świętego. Pieśń Przybądź Duchu Święty na język polski przełożył ksiądz Tadeusz Karyłowski, Pieśń Przybądź Duchu Święty nazwana jest również Sekwencją do Ducha Świętego.

 

Spuście Nam, na ziemiskie niwy

Pieśń adwentowa Spuście Nam, na ziemiskie niwy, pochodzi z połowy XIX wieku. Po raz pierwszy pojawia się w śpiewniku księdza Michała Marcina Mioduszewskiego. To właśnie księdzu Mioduszewskiemu przypisuje się autorstw pieśni Spuście Nam, na ziemiskie niwy. Pieśń Spuście Nam, na ziemiskie niwy spopularyzowała się dzięki wydaniu jej w śpiewniku księdza Jana Kazimierza Siedleckiego.

 

W Krzyżu Cierpienie

Pieśń W Krzyżu Cierpienie powstała w XIX wieku. Autorem pieśni W Krzyżu Cierpienie jest polski kaznodzieja, poeta, kompozytor Karol Antoniewicz. Pieśń W Krzyżu Cierpienie po raz pierwszy drukiem ukazała się już po śmierci autora, w wydanym w 1857 roku tomiku jego poezji. Pieśń W Krzyżu Cierpienie był ważnym dziełem dla autora, który wiele wycierpiał w swoim życiu zanim wstąpił na drogę zakonną.

 

Wesel się Królowo

Pieśń wielkanocna Wesel się królowo miła, została napisana w pierwszej połowie XIX wieku. Autorem pieśni Wesel się królowo miła był ksiądz Józef Wrzeciono, muzykę skomponował Teofil Klonowski. Pieśń Wesel się królowo miła ukazała się w śpiewniku księdza Michała Marcina Mioduszewskiego. W XX wieku pieśń Wesel się królowo miła zaczęto grać na melodię "Psallite Domino" ks. Józefa Surzyńskiego. 

 

Wesoły nam dzień dziś nastał

Pieśń Wesoły nam dzień dziś nastał powstała w XIX wieku, pierwsze wzmianki pisemne o pieśni Wesoły nam dzień dziś nastał pochodzą ze śpiewnika księdza Michała Marcina Mioduszewskiego. Autor pieśni Wesoły nam dzień dziś nastał oraz kompozytor melodii są nieznani. W wieku XX pieśń Wesoły nam dzień dziś nastał pojawiała się w innych śpiewnikach zawierających kolędy i pieśni religijne.    

 

Wisi na Krzyżu

Pieśń pasyjna Wisi na krzyżu powstała w XIX wieku, autor pieśni Wisi na krzyżu jest nieznany. Śpiewnik księdza Jana Kazimierza Siedleckiego, podaje dwa warianty muzyczne, dla pieśni Wisi na krzyżu. Pierwszym jest tzw. Wariant Krakowski nieznanego autora, drugim jest melodia opublikowana w śpiewniku księdza Michała Marcina Mioduszewskiego. Pieśń Wisi na krzyżu śpiewana jest podczas liturgii Wielkiego Postu.  

 

Wszystko Tobie oddać pragnę

Pieśń Wszystko Tobie oddać pragnę zalicza się do współczesnych pieśni religijnych. Autor oraz kompozytor pieśni Wszystko Tobie oddać pragnę są nieznani. Pieśń Wszystko Tobie oddać pragnę jest pieśnią pochwalną. Pieśń Wszystko Tobie oddać pragnę dużą popularność zdobyła wśród katolickich grup dziecięcych i młodzieżowych, które skutecznie ją rozpropagowały wśród wiernych.  

 

Z dawna Polski tyś Królową Maryjo

Pieśń religijna Z Dawana Polski Tyś Królową Maryjo jest jednocześnie prośbą o wstawiennictwo dla narodu Polskiego. W pieśni tej jasno jest podkreślone, że to właśnie Maryja jest Królową Polski. Autor zarówno słów jaki i melodii jest nieznany. Ta pieśń religijna powstała w drugiej połowie XIX wieku. Mimo wprowadzanych zmian w tekście, melodia tej pieśni pozostała po dziś dzień niezmienna. Pieśń ta dużą sławe zyskała w Legionach Piłsudskiego.

 

Zawitaj Królowo Różańca Świętego

Zawitaj Królowo Różańca Świętego to pieśń religijna śpiewana na cześć Najświętszej Maryi Panny. Ta pieśń maryjna składa się z pięciu zwrotek, które mają charakter pochwalny. Ta popularna pieśń religijna wykonywana jest najczęściej w maju i październiku, czyli w miesiącach maryjnych. Zarówno autor tekstu jak i muzyki jest anonimowy. Pieśń Zawitaj Królowo Różańca Świętego jest jedną z najpopularniejszych pieśni kościelnych u Polsce.

 

Zbawienie przyszło przez krzyż

Pieśń Zbawienie przyszło przez krzyż, jest współczesną pieśnią pasyjną. Niestety jak w wielu podobnych przypadkach autor i kompozytor pieśni Zbawienie przyszło przez krzyż są nieznani. Pieśń Zbawienie przyszło przez krzyż często odśpiewywana jest podczas rekolekcji dla dzieci i młodzieży. To właśnie tym grupom pieśń Zbawienie przyszło przez krzyż zawdzięcza swoją dużą popularność w okresie wielkopostnym.

 

Zdrowaś bądź Maryja

Zdrowaś bądź Maryja to znana pieśń religijna śpiewana bardzo często w kościołach, szczególnie w maju, który jest miesiącem Maryjnym. Autor tej pieśni podobnie jak w większości pieśni religijnych jest nieznany. Również trudno określić jest datę powstania pieśni Zdrowaś bądź Maryja. Pieśń ta została napisana na cześć Maryi. Słowami tej pieśni prosimy Maryje o wstawiennictwo za nami do Boga.

 

Zdrowaś Maryja

Pieśń maryjna Zdrowaś Maryja, została napisana prawdopodobnie na przełomie XIX i XX wieku. Kompozytor melodii i autor tekstu do pieśni Zdrowaś Maryja pozostają nieznani. Nie mniej zapis nutowy pieśni Zdrowaś Maryja, pojawił się w Śpiewniku Kościelnym Tomasza Flaszy wydanym w 1938 roku. Wcześniej pieśń Zdrowaś Maryja pojawiła się w Śpiewniku Kościelnym Jana Siedleckiego z 1928 roku.  

 

Zwycięzca śmierci

Pieśń wielkanocna Zwycięzca śmierci została napisana w 1837 roku. Autorstwo pieśni Zwycięzca śmierci a także ułożenie muzyki przypisuje się księdzu Michałowi Marcinowi Mioduszewskiemu, albowiem pierwsze teksty pieśni Zwycięzca śmierci pochodzą ze śpiewników pisanych i wydawanych przez księdza Mioduszewskiego. Pieśń Zwycięzca śmierci, śpiewana jest w Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego.