Polskie kolędy
Kolędy w Polsce cieszą się niesłabnącą popularnością juź od XVI wieku. Autorami kolęd byli głównie poeci (Franciszek Karpiński, Mikołaj Sęp Sarzyński czy Andrzej Morsztyn) i znani kaznodzieje jak x. Piotr Skarga. Kolędy śpiewane były przez Polaków w Złotym Wieku i podczas Zaborów. W czasach II Wojny Światowej na podstawie kolęd układano kolędy-patriotyczne. Do czasów nam współczesnych w różnych śpiewnikach przetrwało ponad 500 kolęd i pastorałek. Po niżej prezentujemy listę, najpopularniejszych i najchętniej śpiewanych kolęd w Polsce.
 

A wczora z wieczora

A wczora z wieczora

Kolęda A wczora z wieczora pochodzi z XVII wieku, pierwszy raz została wydana w 1630 roku przez Jana Żabczyce. Autor kolędy A wczora z wieczora jest nieznany. 

Ach ubogi żłobie

Ach ubogi żłobie

Kolęda Ach ubogi żłobie, została napisana w drugiej połowie XVIII wieku. Kolęda Ach ubogi żłobie pojawia się w kilku rękopisach zakonnych z końca XVIII wieku. Autor kolędy Ach ubogi żłobie jest nieznany.

Ach witajże pożądana

Ach witajże pożądana

Kolęda Ach witajże pożądana, pochodzi z XVIII wieku. Powstała najprawdopodobniej w dobie oświecenie, autor melodii i tekstu jest nieznany. Ciężko też określić co było przyczyną dla której kolęda zdobyła taką popularność.

Anioł pasterzom mówił

Abraham Bloemaer - Objawienie pasterzom

Kolęda Anioł pasterzom mówił, jest jedną z niewielu kolęd przełożonych na język polski. Kolęda Anioł pasterzom mówił została przetłumaczona w XVI wieku z łacińskiej pieśni Dies est laetitiae. 

Bóg się rodzi

Obraz Narodzenia Pańskiego na ścianie kościoła na Polu Pasterzy w Betlejem

Pieśni o Narodzeniu Pańskim - znana wśród Polaków jako kolęda Bóg się rodzi, została napisana pod koniec XVII wieku, przez Franciszka Karpińskiego. Po raz pierwszy kolęda Bóg się rodzi, została odśpiewana w Starym Kościele Farnym w Białymstoku roku Pańskiego 1792.

Bosy Pastuszek

Bosy Pastuszek

Pastorałka Bosy Pastuszek została napisana w 1988 roku i w tym samym roku trafiła do ZAIKS. Autorem słów pastorałki Bosy Pastuszek jest Anna Warecka, kompozytorem muzyki do pastorałki Bosy Pastuszek jest Andrzej Seroczyński.

Bracia, patrzcie jeno

Bracia, patrzcie jeno

Kolęda Bracia, patrzcie jeno została napisana najprawdopodobniej pod koniec XVIII wieku. Autorem kolędy Bracia, patrzcie jeno jest polski poeta oświecenie,dramaturg i autor wielu polskich kolęd Franciszek Karpiński.

Cicha noc

Cicha Noc

Kolęda Cicha noc jest najpopularniejszą kolędą na świecie. Cicha noc została przełożona na ponad trzysta języków świata. Autorem kolędy był Joseph Mohr, muzykę skomponował Franz Xaver Gruber.

Ciemna nocy niepojęta

Ciemna nocy niepojęta

Kolęda Ciemna nocy niepojęta znana jest również pod tytułem "Kolęda Maryi".  Dokładny okres powstania kolędy Ciemna nocy jest nieznany, również autor kolędy Ciemna nocy i kompozytor melodii pozostają anonimowi.

Cieszmy się i pod niebiosy

Cieszmy się i pod niebiosy

Kolęda Cieszmy się i pod niebiosy powstała najprawdopodobniej na przełomie XIX i XX wieku. Autor kolędy Cieszmy się i pod niebiosy i kompozytor melodii pozostają anonimowi.

Do szopy, do szopy wszyscy

Do szopy, do szopy wszyscy

Kolęda Do szopy do szopy wszyscy, znana jest głównie pod tytułem Złota Jerozolima i biedne Betlejem. Kolęda Do szopy do szopy wszyscy powróciła do kanonu polskiej kolędy dzięki płycie Moje Betlejem - zespołu Skaldowie wydanej w 1998 roku.

Do szopy, hej pasterze

Pokłon Trzech Króli - Peter Paul Rubens

Kolęda Do szopy, hej pasterze, wywodzi się najprawdopodobniej z Małopolski Wschodniej. Już w roku 1931 pojawiła się w śpiewniku "Śpiewajmy Panu! Śpiewnik Kościelny do użytku Młodzieży Szkolnej" wydanym w Lwowie.

Dzieciątko niesie miłość

Dzieciątko niesie miłość

Dokładny okres powstania kolędy Dzieciątko niesie miłość, nie jest znany. Nie mniej tekst wskazuje, że kolęda Dzieciątko niesie miłość powstała w XX wieku, tak więc śmiało kolędę Dzieciątko niesie miłość można zaliczyć do kolęd współczesnych.

Dzisiaj w Betlejem

Dzisiaj w Betlejem

Pierwsze wzmianki dotyczące kolędy Dzisiaj w Betlejem pochodzą z drugiej połowy XIX wieku. Tekst kolędy Dzisiaj w Betlejem ukazał się w wydanym w 1878 roku śpiewniku księdza Jana Siedleckiego.

Gdy się Chrystus rodzi

Gdy się Chrystus rodzi

Kolęda Gdy się Chrystus rodzi, uznana jest za najstarszą polską koledę. Jej powstanie datuję się na okres Baroku a więc przełom XVI i XVII wieku. Autor tekstu i melodii kolędy Gdy się Chrystus rodzi jest nieznany.

Gdy śliczna Panna

Gdy Śliczna Panna

Tak jak w przypadku większości polskich kolęd, autor tekstu i muzyki do kolędy Gdy śliczna Panna, również jest nieznany. Kolęda Gdy śliczna Panna, pochodzi z początku XVIII wieku, a więc okresu przedrozbiorowego.

Gore gwiazda Jezusowi

Gore gwiazda Jezusowi

Kolęda Gore gwiazda Jezusowi powstała najprawdopodobniej już w XVIII wieku. Pierwszy zapis melodii pochodzi ze śpiewnika księdza Mioduszewskiego wydanego w 1843 roku. Autor kolędy Gore gwiazda Jezusowi jaki kompozytor melodii pozostają anonimowi.

Hej bracia, czy śpicie

Hej bracia, czy śpicie

Hej, bracia, czy śpicie to jedna ze starszych polskich kolęd. Kolęda Hej, bracia, czy śpicie pojawiała się we wszystkich XVIII wiecznych, zbiorach drukowanych, dlatego zakłada się, że kolęda została napisana najprawdopodobniej w drugiej połowie XVIII wieku.

Hej w dzień Narodzenia

Hej w dzień narodzenia

Kolęda Hej w dzień Narodzenia pochodzi z początku XVIII wieku. Przez całe stulecie kolęda Hej w dzień Narodzenia pojawia się w kilkunastu różnych śpiewnikach.

Jakieś światło nad Betlejem

Jakieś światło nad Betlejem

Kolęda Jakieś światło nad Betlejem powstała najprawdopodobniej w pierwszej połowie XX wieku. Autor kolędy Jakieś światło nad Betlejem i kompozytor melodii pozostają anonimowi.

Jakże licha stajenka ta

Jakże licha stajenka ta

Praktycznie nie posiadamy żadnych informacji na temat kolędy Jakże licha stajenka ta. Autor kolędy Jakże licha stajenka ta, kompozytor melodii  i okres powstania kolędy Jakże licha stajenka ta pozostają nieznane.

Jam jest dudka

Jam jest dudka

Kolęda Jam jest dudka powstała najprawdopodobniej jeszcze w XVII wieku. Najstarszy zachowany zapis kolędy Jam jest dudka pochodzi z wydanego w 1707 roku w rękopisach staniąteckich. Autor kolędy Jam jest dudka i kompozytor melodii pozostają anonimowi.

Jezu śliczny kwiecie

Jezu śliczny kwiecie

Kolęda Jezu śliczny kwiecie została napisana pod koniec XVIII wieku. Autor kolędy Jezu śliczny kwiecie i kompozytor melodii pozostają nieznani. Kolęda Jezu śliczny kwiecie pojawiła się w śpiewnikach kościelnych już w XIX wieku.

Jezus malusieńki

Jezus Malusienki

Kolęda Jezus malusieńki, pochodzi z XVIII wieku. Melodia do kolędy Jezus malusieńki posiada cechy i rytm kujawiaka. Z tego powodu zakłada się, że kolęda Jezus malusieńki pochodzi z Kujaw.

Jezusa Narodzonego

Jezusa Narodzonego

Kolęda Jezusa Narodzonego wywodzi z folkloru góralskiego. Kolęda Jezusa Narodzonego powstała najprawdopodobniej pod koniec XVIII wieku. Autor Jezusa Narodzonego kolędy oraz kompozytor melodii pozostają nieznani.

Kolęda dla nieobecnych

Kolęda dla nieobecnych

Kolęda dla nieobecnych to najmłodsza kolęda w naszym zestawieniu. Autorem Kolędy dla nieobecnych jest Szymon Mucha współczesny poeta i autor pieśni. Kolęda dla nieobecnych została napisana w 1997 roku od tamtej pory znalazła się na wielu płytach. 

Lecą, lecą Aniołowie

Lecą, lecą Aniołowie

Kolęda Lecą, lecą Aniołowie to piękna kolęda opisująca spotkanie aniołów i pasterzy. Niestety kolęda Lecą, lecą Aniołowie jest mało znana i rzadko śpiewana w okresie Bożego Narodzenia. Być może w niedługiej przyszłości się to zmieni.

Lulaj Go Matko lulaj

Lulaj Go Matko lulaj

Kolęda Lulaj go matko lulaj, nie jest współcześnie zbyt dobrze znana, rzadko śpiewana na konkursach, koncertach Bożonarodzeniowych czy Jasełkach. Jeszcze rzadziej podczas mszy świętych w okresie Bożego Narodzenia.

Lulajże Jezuniu

Lulajże Jezuniu

Kolędą Lulajże Jezuniu, jest jedna z najpopularniejszych kolęd polskich. Na jej podstawie pisano i tworzono pieśni o charakterze patriotycznym, min. opisujące strajk dzieci we Wrześni.

Mędrcy Świata Monarchowie

Mędrcy Świata Monarchowie

Kolęda Mędrcy Świata Monarchowie, pochodzi z końca XVII wieku, jej autorem był Stefan Bortkiewicz. Obecna melodia do kolędy Mędrcy Świata Monarchowie, została utworzona dopiero w XIX wieku przez księdza Zygmunta Odelgiewicza.

Mizerna, cicha, stajenka

Mizerna, cicha, stajenka licha

Kolęda Mizerna, cicha, stajenka licha została "stworzona" na podstawie pierwszej sceny z utworu "Szopka", autorstwa Teofila Lenartowicza. Teofil Lenartowicz był znanym etnografem i poetom romantycznym, po nieudanej Wiośnie Ludów musiał opuścić Polskę i żyć na emigracji.

Narodził się nam Zbawiciel

Narodził się nam Zbawiciel

Kolęda Narodził się nam Zbawiciel jest mało znana w polskiej tradycji Bożonarodzeniowej. Kolęda Narodził się nam Zbawiciel rzadko jest śpiewana w czasie koncertów Bożonarodzeniowych lub Jasełek, a jeszcze rzadziej w kościołach w okresie po Bożym Narodzeniu.

Nie było miejsca dla Ciebie

Nie było miejsca dla Ciebie

Kolęda Nie było miejsca dla Ciebie, została napisana w Krakowie w roku 1932, przez ojca Mateusza Jeża. Muzyka do kolęda Nie było miejsca dla Ciebie, została skomponowana dopiero w roku 1938 przez ojca Józefa Łasia. 

O gwiazdo betlejemska

O gwiazdo betlejemska

Kolęda O gwiazdo betlejemska została napisana najprawdopodobniej w XIX wieku. Za autora kolędy O gwiazdo betlejemska uznaje się księży Zygmunta Odelgiewicza i Alojzego Orszuloka. Kompozytorem melodii do kolędy O gwiazdo betlejemska był ksiądz Zygmunt Odelgiewicz.

Oj, maluśki, maluśki

Oj, maluśki, maluśki

Kolęda Oj maluśki, maluśki jest zdecydowanie najpopularniejsza kolędą góralską. Autor kolędy Oj maluśki, maluśki jest nieznany, również kompozytor melodii jest postacią anonimową. Kolęda Oj maluśki, maluśki śpiewana jest bardzo chętnie na jasełkach i różnego typu koncertach bożonarodzeniowych.

Pasterze mili

Pasterze mili

Kolęda Pasterze mili w śpiewnikach pojawia się po raz pierwszy w latach 50 XVIII wieku. Pierwszy zapis melodii do kolędy Pasterze mili pojawia się Śpiewniku księdza Mioduszewskiego. Kompozytorem melodii był Piotr Studziński, który komponował muzykę również do innych pieśni i kolęd.

Pójdźmy wszyscy do stajenki

Pójdźmy wszyscy do stajenki

Kolęda Pójdźmy wszyscy do stajenki, pochodzi najprawdopodobniej z XVIII wieku. Melodia do kolędy Pójdźmy wszyscy do stajenki, została skomponowana dopiero w wieku XIX.

Północ już była

Północ już była

Kolęda Północ już była w śpiewnikach pojawia się już pod koniec XVIII wieku. Niestety dokładny rok powstania kolędy Północ już była jest nieznany. Zarówno autor kolędy Północ już była jak i kompozytor melodii pozostają anonimowi.

Przybieżeli do Betlejem

Przybieżeli do Betelejem

Kolęda Przybieżeli do Betlejem pochodzi z XVII wieku. Przez ponad trzy stulecia przechodziła najróżniejsze zmiany. Obecna wersja kolędy Przybieżeli do Betlejem napisana została dopiero w drugiej połowie XIX wieku.

Przystąpmy do szopy

Przystąpmy do szopy

Kolęda Przystąpmy do szopy, powstała najprawdopodobniej w drugiej połowie XIX wieku. Pierwsze wzmianki dotyczące kolędy Przystąpmy do szopy pojawiają się w "Śpiewniku kościelnym" z 1903 roku.

Świeć Gwiazdeczko

Świeć Gwiazdeczko, mała świeć

Kolęda Świeć Gwiazdeczko, mała świeć, powstała najprawdopodobniej w drugiej połowie XVIII wieku. Autor kolędy Świeć Gwiazdeczko, mała świeć jest nieznany, również kompozytor melodii jest nieznany.

To już pora na Wigilię

To już pora na Wigilię

Kolęda To już pora na wigilię, jest kolędą współczesną. Kolęda To już pora na wigilię została napisana w 1999 roku przez Wandę Chotomską. Autorem melodii do kolędy To już pora na wigilię jest Zbigniew Preisner.

Tryumfy Króla Niebieskiego

Tryumfy Króla Niebieskiego

Kolęda Tryumfy Króla Niebieskiego powstała w połowie XVIII wieku, za jej autora uznaje się siostrę Annę Kiernicką ze Zgromadzenia Bernardynek, która spisała kolędę Tryumfy Króla Niebieskiego w specjalnym zbiorze poświęconym pieśniom religijnym.

Trzej królowie jadą

Trzej królowie jadą

Kolęda Trzej królowie jadą, opowiada o podróży i przybyciu Trzech Króli do Betlejem. Szacuję się, że kolęda Trzej królowie jadą powstała jeszcze w pierwszej połowie XIX wieku. Autor tekstu kolędy Trzej królowie jadą i kompozytor melodii pozostają anonimowi.

Uciekali, uciekali

Uciekali, uciekali

Kolęda Uciekali, uciekali to bez wątpienia jedna z najmłodszych kolęd w naszym zestawieniu. Kolęda Uciekali, uciekali powstała w roku 1991 a jej autorkami są panie Agata i Maryna Miklaszewskie. Melodię do kolędy Uciekali, uciekali skomponował Janusz Stokłosa.

W żłobie leży

W żłobie leży

Kolęda W żłobie leży powstała w XVII wieku. Autorem kolędy W żłobie leży, podobnie jak kolędy Gdy się Chrystus rodzi, jest ksiądz Piotr Skarga. Melodia kolędy W żłobie leży, nawiązuje do poloneza koronacyjnego króla Władysława IV.

Wesołą nowinę

Wesoła nowina

Kolęda Wesołą nowinę została napisana najprawdopodobniej w drugiej połowie XIX wieku. Autor kolędy Wesołą nowinę jest nieznany, kompozytorem melodii do kolędy Wesołą nowinę jest polski kompozytor Józef Wygrzewalski.

Wśród nocnej ciszy

Wśród Nocnej Ciszy

Kolęda Wśród nocnej ciszy, powstała na przełomie XVIII i XIX wieku, autor tekstu i muzyki do kolędy Wśród nocnej ciszy jest nieznany. Pierwszy raz kolęda, ukazała się w Śpiewniku kościelnym księdza Mioduszewskiego.

Z narodzenia Pana

Z narodzenia Pana

Kolęda Z narodzenia Pana powstała najprawdopodobniej na przełomie XVIII i XIX wieku. Pierwsza wzmianka o kolędzie Z narodzenia Pana pochodzi z "Dodatku do śpiewnika kościelnego", wydanego w 1842 roku przez księdza Mioduszewskiego.

Zaśpiewajmy kolędę Jezusowi dziś

Zaśpiewajmy kolędę Jezusowi dziś

Kolęda Zaśpiewajmy kolędę Jezusowi dziś jest stosunkowo młodą kolędom powstała bowiem już po II Wojnie Światowej. Autor kolędy Zaśpiewajmy kolędę Jezusowi dziś i kompozytor melodii są nieznani.