Przejdź do głównej treści

Stroje ludowe - słownik pojęć

Adamaszek Synonyms: adamaszkiem, adamaszku

Jest to bardzo kosztowna tkanina o wzorzystych, jedno bądź dwu kolorowych motywach, które kontrastują swą matową strukturą z lśniącym jedwabiem.

Aksamit Synonyms: aksamitne, aksamitna, aksamitem, aksamitną, aksamitnym

Tkanina o jednolitym lub wzorzystym motywie z krótką okrywą włókienną. Materiał ten jest wytwarzany z jednego lub z połączenia dwóch surowców np. jedwabiu, lnu, bawełny, wełny.

Alpaka Synonyms: aplapką, alpace, alpaki

Jest to sprężysty materiał półbawełniany o błyszczącym wyglądzie. Najczęściej tkanina ta jest gładka, zdarza się jednak w wersji w podłużne prążki czy wzory. W Polsce znana jest od XVIII wieku natomiast na zachodzie Europy wytwarzana była już w XVII wieku.

Atłas Synonyms: atłasowe, atłasem, atłasy, atłasowy, atłasowe

Tkanina o gładkim lub wzorzystym motywie, błyszcząca z jednej strony. Materiał ten jest jedwabny lub półjedwabny.

Bajorek Synonyms: bajorkiem

Element zdobniczy haftów, wykonany ze złoconego lub posrebrzanego kawałka drutu, mający kształt rureczki.

Barchan Synonyms: barchanu, barchanem, barchany

Jest to materiał półwełniany, znacznie grubszy od flaneli. Posiada n bawełnianą osnowę. Tkanina ta dla uzyskania puszystości struktury jest jednostronnie drapana. materiał ten jest barwiona, tkana kolorowo bądź drukowana.

Batyst Synonyms: batystowi, batystem, batysty, batystom, batyście

Jest to cienka, miękka i gładka tkanina uznawana za najdelikatniejszą. Wytwarzana jest z przędzy bawełnianej lub lnianej. Materiał ten jest pastelowy, jednobarwny bądź drukowany.

Bordiura Synonyms: bordiury, bordiurą, bordiurom, bordiurze, bordiury

Są to motywy dekoracyjne, które obramowują tkaninę lub chustę ze wszystkich jej boków.

Brokat Synonyms: brokatem, brokatowi, brokacie, brokaty

Określenie dla tkaniny o wzorzystych motywach w której występuję srebrna lub złota metalowa nić.

Bryt Synonyms: brytem

Jest to materiał o różnej długości, w zależności od rodzaju tkaniny. W przypadku fabrycznych od 70 do 150 cm, natomiast samodziałowych około 70 cm.

Haft angielski Synonyms: haftem angielskim

Haft płaski o motywach roślinnych, oraz ażury obszyte ściegiem wałeczkowym.

Haft atłasowy Synonyms: haftem atłasowym, haft biały, haftem białym

Haft dziergany gęstym ściegiem, układanym jeden przy drugim aby całkowicie zasłonić tło. Wykonywany jest nićmi o kolorze identycznym jak tkanina.

Haft koralikowy Synonyms: haftem koralikowym

Jest on wykonany przy użyciu różnorodnych, szklanych koralików. Zaznaczony na tkaninie kontur motywu wypełniony jest nawleczonym na nić koralikami.

Haft krzyżykowy Synonyms: haftem krzyżykowym

Haft wyszywany ściegiem krzyżowanym, na tkaninie o splocie płóciennym, tworzony przez dwie nitki przecinające się pod różnymi kątami.

Haft płaski Synonyms: haftem płaskim

Haft ten wykonywany jest nicią białą, kolorową lub metalową bezpośrednio na materiale bez podkładu.

Haft Richelieu Synonyms: heftem richelieu

Jest to rodzaj haftu wycinanego w materiale tzw ażurowego. Wykonywany jest on po części na tkaninie jednak część tego hatu wystaje ponad materiału. Haft ten składa się z motywów kwiatowych.

Haft tkacki Synonyms: haftem tkackim, haft warsztatowy, haftem warsztatowym

Ornament, na materiale lnianym o płóciennym splocie, który przypomina haft jednak wykonany został metodą tkacką.

Koronka igłowa Synonyms: koronką igłową, koronce igłowej

Jest to koronka wyszywana igłą na siatkowym podłożu. Posiada charakterystyczne, ażurowe, wypukłe wzory.

Koronka szydełkowa Synonyms: koronce szydełkowej, koronką szydełkową, koronki szydełkowe

Jest to koronka wykonana szydełkiem. Do jej wykonania używa się rozmaitych nici o różnych rozmiarach, kolorach i strukturach.

Koronki klockowe Synonyms: koronka klockowa, koronką klockową

Są to koronki wyszywane na poduszeczce z naniesionym już szablonem. Zarówno wzory jak i tło wyszywane są równocześnie po przez nanoszenie szpuleczek z nawiniętą nicią czyli tzw. klocków.

Krój kontuszowy Synonyms: krojem kontuszowym

Jest to charakterystyczny w sukmanach krój pleców, tworzony z kawałka tkaniny po którego bokach podoszywane są płaty materiału ułożone w fałdy lub mające kloszowy kształt. 

Krój poncho podłużnego Synonyms: kroju poncho podłużnego

Jest to duży płat materiału składany wzdłuż, tworzący zarówno przód jak i tył poncha bez użycia szwów na ramionach. W środkowej części poncha wycięty jest otwór na głowę.

Krój poncho poprzecznego Synonyms: kroju poncho poprzecznego

Poncho zrobione z płata materiału składanego wzdłuż, nie posiadające szwów na ramionach.

Krój przyramkowy Synonyms: krojem przyramkowym

Koszule o tym kroju pozszywane są z kawałków materiału o kwadratowym lub prostokątnym kształcie.

Krzyżyk istebniański Synonyms: krzyżyk warkoczykowy, krzyżykiem warkoczykowym, krzyżykowi warkoczykowemu, krzyżykiem istebniańskim, krzyżykowi istebniańskiemu

Jest to rodzaj haftu, który wykonywany jest zawsze od strony prawej do lewej tworząc rzędy. Nici w tym hafcie przecinają się i tworzą charakterystyczne krzyżyki. Jest to wyjątkowy haft, gdyż jako jedyny charakteryzuje się zahaftowanym w całości tłem i białym, pozostałym na tkaninie wzorem.

Mulina Synonyms: mulinie, muliną

Bawełniana nić używana do haftowania, posiada matową strukturę.

Nadołek Synonyms: nadołkiem, odziomka, odziomką

Część koszuli damskiej, znajdująca się na samym dole, która uszyta jest z gatunkowo gorszej jakości samodziału lnianego.

Pajetki Synonyms: pajetkami, pajetką

Różnokolorowe blaszki w kształcie serc, liści gron winogrona, rozetek i kwiatków. Używane do uzupełniania haftów lub jako samodzielną ozdobę tworzącą motywy haftu.

Przyramki Synonyms: przyramkami

Kawałki tkaniny łączące na ramionach tył i przód koszuli. Pod pachami koszuli wszyty jest klin. Wszystkie te kawałki materiału łączy przyszyty rękaw.

Snutki Synonyms: snutkami, snutką, snutka

Jest to jeden z rodzajów wycinanego haftu ażurowego. Wykonuje się go przed wycięciem materiału. Motywy tego haftu są dziergane lub haftowane połączonymi ze sobą, długimi nićmi.

Słup Synonyms: słupem

Kawałek materiału o wąskim, prostokątnym kształcie, tworząc na całej długości sukmany środkową część jej tyłu.