4.5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.50 (6 Votes)

Tradycyjny strój warmiński zaniknął już pod koniec XIX wieku, na co największy wpływ miały ówczesne przemiany historyczne i ekonomiczne na tym terenie. Mieszkańcy Warmii dość wcześnie zaczęli korzystać z gotowych wyrobów odzieżowych produkowanych fabrycznie, zwłaszcza że była ona tańsza od strojów szytych ręcznie. 

W tradycyjnym warmińskim stroju ludowym męskim okryciem głowy był kapelusz z filcu, o niskiej główce i lekko wywiniętym rondzie. Latem noszono także słomiane kapelusze, a w chłodniejsze dni czapki z futra. Koszula męska była szyta według kroju przyramkowego. Za wykończenie przy szyi służył niewielki, wywijany kołnierzyk, który zapinano na guzik. Rękawy były proste i przymarszczone przy wąskich mankietach. Koszule świąteczne szyto według tego samego wzoru, używano tylko lepszych gatunkowo materiałów – na co dzień stosowano samodziałowy len, a na święta cienkie tkaniny bawełniane albo lniane produkcji fabrycznej. W warmińskim stroju kamizelką nazywano także zwykły kaftan z rękawami. Do szycia kaftanów wykorzystywano przede wszystkim materiały wełniane i bawełniano-wełniane, a dominującymi kolorami były odcienie niebieskiego, granatowego, ciemnoczerwonego, zielonego i brązowego. Z przodu kaftana przyszywano osiem metalowych guzików.

Kamizelki bez rękawów zaczęto szyć w późniejszym okresie. Kamizelki były przeważnie czerwone, z dwiema kieszonkami na przedzie. Początkowo kamizelki były uszyte z jednolitego materiału, ale w końcu zaczęto je szyć według mody miejskiej, zastępując plecy podszewką. Sukmany noszono na Warmii do XIX wieku. Biedniejsi mieszkańcy szyli sukmany z lnianego samodziału, bogatsi korzystali z sukna. Najpopularniejszym kolorem sukman był niebieski, granatowy, zielony i brązowy. Spodnie szyto według dwóch wzorów.Buksy zestawiano z białymi pończochami i płytkimi pantoflami ze skóry, a do portek ubierano buty z wysokimi cholewami. Buty były bardzo drogie i kupowano je zazwyczaj raz na kilka lat. skórzane buty noszono tylko od święta, na co dzień chodzono boso albo w chodakach. W warmińskim stroju kobiecym najładniejszym elementem garderoby był czepek, nazywany w tym regionie twardą mycką.

Mazurski Zespół Pieśni i Tańca "Ełk" w stroju warmińskim (zdjęcia: MZPiT Ełk)

 Początkowo czepki zakładały wszystkie kobiety, ale w XVII wieku wydano ustawę zakazującą noszenia czepców kobietom niezamężnym. Wyrobem czepków na Warmii zajmowały się najczęściej zakonnice.Czepiec zakładano tylko w dni świąteczne, a na co dzień zakrywano głowy białymi, płóciennymi chustkami. Zimą płótno zastępowano czarną wełną. Kobiece koszule miały krój przyramkowy z wykładanym kołnierzykiem. Przednią część koszuli rozcinano i doszywano zapięcia z guzików. Rękawy były gładkie, zakończone mankietami z guziczkiem. Mankiety i kołnierzyk ozdabiano stebnówką. Podstawowym materiałem używanym do szycia koszul był lniany samodział.

Spódnice w stroju warmińskim nazywano kitlami. Starszy typ kroju wykorzystywał cztery płaty materiału, a całkowity obwód spódnicy sięgał trzech metrów. Materiał przed wszyciem w pasek marszczono, a zapięcie umieszczano z tyłu. Dolną część kitla ozdabiano jedną lub dwiema falbankami, a krawędzie tych falban dodatkowo obszywano czarnym jedwabiem bądź satyną. Zamiast falbanek doszywano też proste zdobienia z czarnej tasiemki lub aksamitki. Nowszy typ kitla wzorował się na modzie miejskiej. Do uszycia spódnicy wykorzystywano aż siedem rozszerzanych pasów materiału. W górnej części spódnicy wszywano pasek, rozporek umieszczano z boku, a dół kitla ozdabiano tasiemkami lub aksamitkami. Do szycia kitli wykorzystywano gładkie, czerwone tkaniny, ale stosowano też materiały oparte na dwóch kolorach – wątek i osnowę stanowiły przędze w kontrastowych kolorach, dzięki czemu materiał zyskiwał mieniącą się strukturę. Najczęściej łączono ze sobą czerwony z niebieskim, brązowy z zielonym oraz czerwień z brązem i niebieskim. Młode dziewczęta zakładały także suknie, szyte przeważnie z jednokolorowych materiałów.

Stanik był samodzielną częścią garderoby – szyto go z sześciu kawałków materiału i dopasowywano do figury za pomocą zaszewek. W dni świąteczne wszystkie mężatki ubierały kabat, czyli rodzaj okrycia wierzchniego. Kabat powstawał z kilku płatów materiału. Przód tworzyły dwa płaty, a tył zszywano z czterech symetrycznych części. Szew na plecach przechodził przez sam środek, a żeby dopasować kabat do figury stosowano zaokrąglenia na szwach bocznych. Rękawy kabata były raczej dopasowane i składały się z dwóch części, a przy ich wszywaniu nie stosowano żadnych marszczeń. Kabaty były przy szyi wykończone stojącym kołnierzykiem, a całość zapinano na guziki rozmieszczone w jednym rzędzie.

W droższych kabatach stosowano guziki z bursztynu, w tych zwyklejszych guziki były z rogu albo drewna. Kobiety mieszkające na Warmii raczej nie nosiły zapasek do strojów odświętnych, jedynie młode dziewczęta zakładały ten element garderoby. Za to codzienne zapaski były szyte z dużego kawałka materiału, najczęściej samodziałowego lnu. Warmińskie zapaski przeważnie były ozdobione pasiastymi wzorami. Boki zapasek przystrajano skośnymi falbankami albo doszywano szydełkowe koronki. Niezamężne dziewczęta nosiły na co dzień zapaski w kolorze białym, a wymiary panieńskich zapasek były dużo mniejsze. Do zakrywania głowy kobiety warmińskie wykorzystywały różnego rodzaju chusty. Najprostsze chustki szyto z białego samodziału płóciennego, zaś chusty świąteczne były najczęściej w kolorze czarnym, a za zdobienia służyły drobne szlaczki z motywem kwiatowym. Białe chusty świąteczne dekorowano koronką. Do czepka zakładano także chusty tureckie. Na zimę przeznaczone były duże chusty w kratę, które zakrywały głowę i całe ramiona. Za codzienne obuwie kobiece w domu służyły pantofle ze skóry, filcu lub szmat, a do pracy w polu lub zagrodzie zakładano korki. Na święta zakładano czarne sznurowane trzewiki z wysoką cholewką.

 

Podoba Ci się to co robimy? Teraz możesz nam pomóc, wystarczą 3 kroki!

1. Załóż konto na PATRONITE.PL i odwiedź nasz profil klikając w poniższe logo.

Czym jest PATRONITE i jak działa: Portal łączy twórców i sportowców z osobami, które chcą ich wesprzeć. Patroni wpłacają comiesięczne kwoty na konto Autorów, a Ci mogą je wykorzystać na dowolny cel - od farb po nowe skrzypce. Elementem wyróżniającym Patronite jest nastawienie na regularne, comiesięczne subskrypcje w celu zagwarantowania stałego finansowania.

2. Wybierz najlepszą subskrybcję.

Co otrzymam w zamian: Na każdego patrona czekają nagrody w najróżniejszej postaci. Wszystko uzależnione jest od progu, który wybierzesz i celu który uda nam się osiągnąć. Szczegółowe informacje znajdziesz w naszym profilu na Patronite lub pod adresem. www.polskatradycja.pl/dlapatronow.html.

3. Wesprzyj nas finansowo.

Czy prowadzenie serwisu jest aż tak drogie: Utrzymanie serwerów i domeny nie jest drogie i jesteśmy wstanie  pokryć te koszty. Niestety całość projektu przeszła nasze najśmielsze oczekiwania. Polska kultura ludowa to kopalnia wiedzy. Pragniemy dalej rozwijać serwis, ale bez dodatkowe wsparcia jest to coraz trudniejsze. Działamy już 9 lat i do tej pory udawało nam się pokrywać koszty funkcjonowania. Niestety trafiliśmy na bariery, których bez pomocy z zewnątrz nie pokonamy. Wiele serwisów upadło z braku odpowiedniego finansowania, nie chcemy podzielić ich losu.

Podobne artykuły
Strój Kaszubski

Teren zamieszkiwany przez Kaszubów obejmował północno-wschodnią część Pomorza, dzisiaj  trudno jest wyznaczyć dokładne granice tego regionu....